The overview effect

Updated: Sep 23, 2021


Trái đất mọc


Hiệu ứng toàn cảnh là một bước thay đổi đột ngột trong nhận thức, được báo cáo bởi một số phi hành gia vũ trụ, xảy ra trong các chuyến bay, thường là khi họ được nhìn thấy Trái đất từ quỹ đạo hoặc từ bề mặt của Mặt trăng.

Earthrise Gaia Turquoise Spiral Dynamics Mô hình xoắn động
Trái đất mọc (Ảnh: NASA)

Rất giống với trải nghiệm của một vài người khi sử dụng chất thức thần (như LSD), được nhìn thấy Trái đất từ xa có thể thay đổi con người mãi mãi: từ tâm thế cho đến những điều cụ thể hơn, chẳng hạn như khuynh hướng chính trị. Từ những phi hành gia vũ trụ đầu tiên được nhìn thấy Trái đất từ không gian, cho đến những cảm nhận ẩn dụ, qua văn học, hoặc điện ảnh, hoặc trong mơ, hoặc trong các trạng thái ý thức biến đổi khác... có một điều gì đó huyền bí xảy ra khi loài người được trải nghiệm một tầm nhìn cao hơn.


Christopher Potter, tác giả quyển “The Earth Gazers” (Những kẻ ngắm nhìn Trái đất - NXN Pegasus Books, 2018), viết hẳn 400 trang sách về những đổi thay huyền bí này. Ở đây, chúng ta được biết ngay cả những người không trực tiếp được nhìn ngắm bằng mắt mình cũng vẫn có thể cảm nhận Hiệu ứng Toàn cảnh. Ví dụ như: nhà sinh vật học René Dubos, người khiến cho câu khẩu hiệu "think globally, act locally" trở nên nổi tiếng, nói rằng: nhìn ảnh Trái đất từ Mặt trăng giúp tôi nhận ra là Trái đất là một sinh vật. James Lovelock, thời ấy làm việc cho NASA, được tạo cảm hứng bởi hình ảnh “Trái đất mọc” mà viết ra Thuyết Gaia của mình.


Khi Christopher Potter được hỏi vì sao lại viết quyển sách này, anh kể:


Tôi nhớ một lần, ở Provincetown, tôi chiêm ngưỡng đại dương rộng lớn, và nhìn thấy ở góc mắt bên trái mặt trời đang chìm dần vào biển cả, trong khi khóe mắt bên phải của tôi được nhìn thấy mặt trăng đang từ từ lên khỏi chân trời . Trong một thoáng, tôi cảm nhận trái đất như một quả cầu rơi xuống từ không gian. Choáng váng.


Edgar D. Mitchell là người thứ 6 của nhân loại đặt chân lên Mặt trăng, viết:


Từ ngoài đó, trên mặt trăng, tất cả những lằng nhằng chính trị của thế giới đều trở nên bé mọn. Bạn những muốn thộp cổ một chính trị gia, lôi xềnh xệch anh ta hàng ngàn dặm đến bên cạnh mình và bảo rằng: Thằng khốn, nhìn đi!


Cảm nhận muốn sống cuộc đời của mình một cách tràn đầy, khao khát có thêm kiến thức, muốn bỏ rơi ngay lập tức những cuộc chạy đua tiền bạc… đều là những phản ứng điển hình cho một trải nghiệm ý thức biến đổi. Nỗi sợ chết trước kia giờ lùi xa. Nếu nói chung chúng tôi có thể giữ lại được thường xuyên sự thức tỉnh hiện sinh này, cảm xúc về sự vĩnh cửu là rất sâu xa và không thể bị lay chuyển.


Edgar Mitchell: The Way of the Explorer:

An Apollo Astronaut's Journey Through the Material and Mystical Worlds

New Page Books (2008).


Pale blue dot


Hãy nhìn lại một lần nữa cái chấm này. Chính là ở đây. Nhà chúng ta đó. Chúng ta đó.



Trên cái chấm đó là tất cả những người bạn yêu, bạn biết, tất cả những người bạn từng nghe nói đến, từng sống trên đời này. Kết tinh của tất cả những niềm vui nỗi buồn, hàng ngàn tôn giáo và lý tưởng kiêu hãnh, những tín điều kinh tế, mọi kẻ săn bắn và hái lượm, mọi anh hùng và mọi thằng hèn, tất cả những người sáng tạo và những kẻ phá hủy các nền văn minh, tất cả vua chúa cũng như nông dân, tất cả những cặp đang yêu, mọi ông cha bà mẹ và các em bé tràn trề hy vọng, nhà sáng chế, nhà thám hiểm, mọi bậc thầy đạo đức cũng như mọi chính trị gia tham nhũng, tất cả các minh tinh, tất cả các nhà quyền lực tối cao, mọi thánh nhân và mọi con người tội lỗi trong lịch sử loài người chúng ta đều ở cả đó, xúm xít trên một hạt bụi nhỏ nhoi treo lơ lửng trong một tia nắng mặt trời.


Carl Sagan.


Onward to the edge


Tầm nhìn còn mở ra mãi, cả về hướng xa thẳm rộng lẫn quay ngược trở về nhìn về nguồn gốc của chính mình

Thán phục vẻ đẹp của từng điều vừa đủ sức để nhận thấy, dù biết đấy vẫn chưa phải mức nhận thức cuối cùng

Yêu câu hỏi dù câu trả lời vẫn còn chưa đến.


There are times then, at least for now one must be content to love the questions themselves. - Neil deGrasse Tyson -

124 views0 comments